2 kwietnia br. Prezydent Karol Nawrocki złożył podpis pod ustawą z dnia 11 marca 2026 r. O Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), która to nowelizacja nadaje inspektorom znacznie szersze uprawnienia w zakresie kontroli form zatrudnienia.
Nowe przepisy mają na celu skuteczniejsze przeciwdziałanie nadużywaniu umów cywilnoprawnych. B2B, umowy zlecenia czy o dzieło, gdy w praktyce współpraca ma cechy stosunku pracy.
Nowe przepisy (i uprawnienia PIP) będą obowiązywać od 7 lipca 2026 r.
Co się zmienia dla pracodawców i samozatrudnionych?
PIP może stwierdzić istnienie stosunku pracy.
Nawet jeśli strony formalnie zawarły umowę cywilnoprawną lub B2B. Inspektor pracy będzie mógł uznać, że w rzeczywistości jest to umowa o pracę i to w drodze decyzji administracyjnej.
Kiedy do tego dochodzi?
Decyzja PIP może być wydana, jeśli:
- współpraca ma cechy stosunku pracy (np. stałe godziny, podporządkowanie, narzucony sposób wykonania pracy),
- inspektor najpierw wskaże naruszenia,
- w przypadku braku ich usunięcia (braku zawarcia UoP w miejsce umowy podlegającej kontroli) PIP doprowadzi do decyzji o zmianie umowy.
PIP zyska uprawnienia do dostępu do informacji ZUS dotyczących ubezpieczonych i płatników składek.
Dodatkowo możliwe będzie przeprowadzenie przez PIP kontroli zdalnej oraz dokumentowania czynności i wyników kontroli w formie elektronicznej.
Dlaczego to ważne?
Nowe narzędzia mają ograniczyć tzw. “śmieciówki” i umowy B2B, które formalnie funkcjonują jak zatrudnienie na etat, ale pozbawiają pracowników standardowych uprawnień.
Nowe obowiązki dla firm
Pracodawcy, którzy w praktyce korzystają z umów zlecenia, umów o dzieło lub B2B, muszą przeanalizować swoje praktyki. Muszą przygotować się na możliwe stwierdzenia istnienia stosunku pracy przez PIP.
Podsumowanie
Nowe regulacje wzmocnią rolę Państwowej Inspekcji Pracy i stawiają większy nacisk na rzeczywisty charakter stosunku pracy, niezależnie od nazwy umowy. Firmy korzystające z umów B2B i cywilnoprawnych powinny pilnie zweryfikować swoje kontrakty i procedury. Aby uniknąć ryzyka ich przekształcenia w umowę o pracę bez swojej zgody.
Anita Walaszczyk | Savfron
Nazwa Savfron pochodzi od dwóch słów: Save (czyli oszczędzać) oraz PFRON (czyli Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych).
Misją naszej działalności jest oszczędzanie zasobów i czasu dla naszych klientów, którzy zatrudniając osoby z niepełnosprawnościami, jednocześnie dają szansę na integrację tym osobom w środowisku pracy i zwiększają świadomość społeczną.
